نویسنده و بازبین علمی: دکتر حسین یوسففام، جراح کولورکتال
سرطان روده بزرگ و رکتوم اگر بهموقع تشخیص داده شود، در بسیاری از بیماران قابل درمان است.
اما در صورت تأخیر در تشخیص یا عدم درمان، تومور میتواند به رشد خود ادامه دهد و به بافتهای اطراف یا اندامهای دوردست گسترش پیدا کند.
به همین دلیل، شناخت پیامدهای پیشرفت و عوارض عدم درمان سرطان روده بزرگ اهمیت زیادی دارد.
در این مقاله مهمترین عوارض و مشکلاتی را که ممکن است در اثر پیشرفت سرطان روده بزرگ و رکتوم ایجاد شوند، بررسی میکنیم.
اگر درباره علائم یا روشهای تشخیص این بیماری سؤال دارید، میتوانید ابتدا مقاله
تشخیص سرطان روده بزرگ و رکتوم
را مطالعه کنید.
اگر سرطان روده بزرگ درمان نشود چه اتفاقی میافتد؟
سرطان کولورکتال معمولاً یک بیماری پیشرونده است. به این معنی که در صورت باقی ماندن تومور و عدم دریافت درمان مناسب، ممکن است اندازه آن افزایش پیدا کند، به لایههای عمقیتر دیواره روده نفوذ کند و در مراحل پیشرفته به غدد لنفاوی یا اندامهای دوردست گسترش یابد.
البته سرعت پیشرفت بیماری در همه بیماران یکسان نیست و به عواملی مانند نوع و ویژگیهای تومور، محل سرطان، مرحله بیماری و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.
۱. گسترش سرطان و متاستاز
یکی از مهمترین پیامدهای پیشرفت سرطان کولورکتال، گسترش سلولهای سرطانی به سایر قسمتهای بدن یا همان متاستاز است.
کبد و ریه از شایعترین محلهای متاستاز سرطان کولورکتال هستند. درگیری غدد لنفاوی و در مراحل پیشرفتهتر سایر اندامها نیز ممکن است اتفاق بیفتد.
تشخیص متاستاز به معنی مرحله پیشرفتهتر بیماری است و معمولاً باعث میشود برنامه درمانی بیمار پیچیدهتر شود. بسته به شرایط بیمار، ممکن است از ترکیبی از جراحی، شیمیدرمانی، درمانهای هدفمند، ایمونوتراپی یا سایر روشهای درمانی استفاده شود.
برای آشنایی بیشتر با سرطان روده بزرگ و روشهای درمان آن، میتوانید به
راهنمای جامع سرطان روده بزرگ
مراجعه کنید.
۲. انسداد روده از عوارض عدم درمان سرطان روده بزرگ
رشد تومور در داخل یا اطراف روده ممکن است باعث تنگ شدن مسیر عبور مدفوع شود. در صورت پیشرفت این تنگی، انسداد نسبی یا کامل روده ایجاد میشود.
علائم انسداد روده میتواند شامل موارد زیر باشد:
- درد و گرفتگی شکم
- نفخ و اتساع شکم
- تهوع و استفراغ
- عدم دفع گاز یا مدفوع
- یبوست شدید یا تغییر واضح در دفع
انسداد شدید روده یک وضعیت جدی است و ممکن است به درمان فوری نیاز داشته باشد. در برخی بیماران، بسته به محل تومور و شرایط بالینی، جراحی یا روشهای مداخلهای مانند گذاشتن استنت میتواند مورد استفاده قرار گیرد.
۳. خونریزی مزمن و کمخونی
سرطان کولورکتال میتواند باعث خونریزی مداوم و گاهی بسیار کم از سطح تومور شود؛ بهطوری که خونریزی با چشم دیده نشود.
تداوم این خونریزی ممکن است به کمخونی فقر آهن منجر شود. بیمار ممکن است علائمی مانند خستگی، ضعف، کاهش توانایی فعالیت، رنگپریدگی یا در موارد شدیدتر تنگی نفس داشته باشد.
کمخونی بدون علت مشخص، بهخصوص در بزرگسالان، باید مورد بررسی قرار گیرد و یکی از علل مهمی که پزشک باید در نظر داشته باشد، خونریزی گوارشی از جمله سرطان کولورکتال است.
۴. سوراخ شدن روده
در موارد پیشرفته، تومور ممکن است باعث آسیب شدید به دیواره روده و در موارد نادر منجر به سوراخ شدن روده شود.
سوراخ شدن روده میتواند باعث ورود محتویات روده به داخل حفره شکم و ایجاد التهاب و عفونت شدید پرده صفاق یا پریتونیت شود.
درد شدید و ناگهانی شکم، تب، حساسیت شکمی و بدحال شدن عمومی بیمار از علائمی هستند که میتوانند در این شرایط دیده شوند.
سوراخ شدن روده یک وضعیت اورژانسی است و معمولاً به ارزیابی فوری و در بسیاری از موارد به جراحی اورژانسی نیاز دارد. در برخی بیماران ممکن است برای کنترل عفونت و انحراف موقت مسیر مدفوع، استوما نیز لازم شود.
۵. ایجاد فیستول
در سرطانهای پیشرفته، تومور ممکن است به اندامهای مجاور نفوذ کند و در مواردی باعث ایجاد ارتباط غیرطبیعی بین روده و یک اندام دیگر شود که به آن فیستول گفته میشود.
برای مثال، ممکن است بین کولون و مثانه یا بین رکتوم و ساختارهای مجاور ارتباط غیرطبیعی ایجاد شود.
علائم فیستول به محل آن بستگی دارد و ممکن است شامل عفونتهای مکرر، خروج گاز یا محتویات روده از مسیر غیرطبیعی و سایر علائم مرتبط با عضو درگیر باشد.
درمان فیستولهای ناشی از سرطان به شرایط بیمار و میزان پیشرفت بیماری بستگی دارد و ممکن است به درمان جراحی و سایر روشهای درمان سرطان نیاز داشته باشد.
۶. کاهش وزن و سوءتغذیه
پیشرفت سرطان کولورکتال ممکن است با کاهش اشتها، کاهش دریافت مواد غذایی و افزایش نیاز متابولیک بدن همراه باشد.
از طرف دیگر، در صورت ایجاد تنگی یا انسداد روده، بیمار ممکن است نتواند به اندازه کافی غذا مصرف کند. مجموعه این عوامل میتواند باعث کاهش وزن و سوءتغذیه شود.
کاهش وزن قابل توجه و بدون علت مشخص یکی از علائمی است که باید جدی گرفته شود و در صورت همراهی با سایر علائم گوارشی، نیازمند ارزیابی پزشکی است.
۷. درد و مشکلات ناشی از گسترش موضعی تومور
با بزرگتر شدن تومور و گسترش آن به بافتهای اطراف، ممکن است درد یا علائم دیگری ایجاد شود.
در سرطان رکتوم، گسترش موضعی تومور ممکن است باعث درد یا فشار لگنی، تغییرات دفع و احساس تخلیه ناکامل شود. در سرطان کولون نیز بسته به محل تومور ممکن است درد شکمی یا سایر مشکلات گوارشی ایجاد شود.
۸. کاهش کیفیت زندگی و تأثیرات روانی
پیشرفت سرطان و عوارض ناشی از آن میتواند تأثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی بیمار داشته باشد.
اضطراب، نگرانی درباره آینده، افسردگی، اختلال خواب و کاهش توانایی انجام فعالیتهای روزمره ممکن است در طول بیماری ایجاد شوند.
حمایت خانواده، تیم درمانی و در صورت نیاز استفاده از خدمات روانشناسی و مراقبتهای حمایتی میتواند به بیمار و خانواده او در مدیریت این مشکلات کمک کند.
آیا میتوان از این عوارض جلوگیری کرد؟
یکی از مهمترین راههای کاهش خطر عوارض پیشرفته سرطان کولورکتال، تشخیص بیماری در مراحل اولیه و آغاز درمان مناسب است.
غربالگری میتواند سرطان را در مراحل اولیه شناسایی کند و در برخی موارد با شناسایی و برداشتن پولیپهای پیشسرطانی، از ایجاد سرطان جلوگیری کند.
اگر علائمی مانند خونریزی از مقعد، تغییر پایدار در عادات دفع، کمخونی فقر آهن، کاهش وزن بدون علت یا درد مداوم شکم دارید، نباید بدون بررسی پزشکی آنها را به بیماریهای سادهای مانند هموروئید نسبت دهید.
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
برخی علائم میتوانند نشانه عوارض جدی و نیازمند ارزیابی فوری باشند، از جمله:
- درد شدید یا ناگهانی شکم
- استفراغ مکرر همراه با نفخ و اتساع شکم
- عدم دفع گاز و مدفوع همراه با درد و نفخ
- خونریزی قابل توجه از دستگاه گوارش
- تب و بدحال شدن عمومی همراه با درد شکم
- ضعف شدید یا علائم ناشی از کمخونی قابل توجه
در چنین شرایطی، مراجعه سریع به اورژانس ضروری است.
تفاوت این مقاله با «عوارض جراحی سرطان روده بزرگ» چیست؟
این مقاله درباره پیامدهای پیشرفت خود سرطان و عدم درمان مناسب آن است؛ مانند متاستاز، انسداد روده، خونریزی و کمخونی، سوراخ شدن روده و گسترش تومور به اندامهای مجاور.
در مقابل، عوارضی که ممکن است پس از عمل جراحی سرطان روده بزرگ ایجاد شوند، موضوع متفاوتی هستند و جهت مطالعه و اطلاع از عوارض جراحی مقاله مربوطه ” عوارض جراحی سرطان کولورکتال ” را مطالعه فرمایید.
جمعبندی
سرطان روده بزرگ و رکتوم در صورت تشخیص و درمان بهموقع، در بسیاری از بیماران قابل درمان است. اما تأخیر در درمان میتواند باعث رشد تومور، انسداد روده، خونریزی و کمخونی، سوراخ شدن روده، ایجاد فیستول، کاهش وزن و در نهایت گسترش سرطان به اندامهای دوردست شود.
به همین دلیل، وجود علائم هشداردهنده یا عوامل خطر نباید نادیده گرفته شود و تشخیص و درمان باید بر اساس شرایط هر بیمار و توسط تیم درمانی مناسب انجام شود.
پرسشهای متداول
اگر سرطان روده بزرگ درمان نشود، آیا حتماً متاستاز میکند؟
خطر گسترش سرطان در صورت باقی ماندن و پیشرفت تومور افزایش مییابد، اما سرعت پیشرفت و احتمال متاستاز در همه بیماران یکسان نیست و به نوع و مرحله سرطان و ویژگیهای تومور بستگی دارد.
آیا انسداد روده همیشه به معنی سرطان پیشرفته است؟
خیر. انسداد روده علل مختلفی دارد، اما سرطان کولورکتال یکی از علل مهم انسداد در روده بزرگ است. در صورت وجود علائم انسداد، بررسی سریع پزشکی ضروری است.
آیا خونریزی از مقعد میتواند ناشی از سرطان باشد؟
بله، اگرچه بیماریهایی مانند هموروئید و شقاق نیز از علل شایع خونریزی هستند. خونریزی جدید، مکرر یا همراه با تغییر در عادات دفع باید توسط پزشک بررسی شود.
آیا تشخیص زودهنگام میتواند از عوارض سرطان جلوگیری کند؟
تشخیص زودهنگام و درمان مناسب میتواند خطر پیشرفت بیماری و بسیاری از عوارض مراحل پیشرفته را کاهش دهد. به همین دلیل غربالگری و بررسی علائم هشداردهنده اهمیت زیادی دارد.
مطالعه بیشتر
مشاوره و ارتباط با ما
اگر درباره تشخیص، مرحلهبندی یا درمان سرطان روده بزرگ و رکتوم سؤال دارید، میتوانید برای دریافت مشاوره و بررسی شرایط خود با ما در تماس باشید.
تماس با ما و دریافت اطلاعات درباره مشاوره
