علائم سرطان روده بزرگ و رکتوم؛ نشانههای اولیه و مهم
نویسنده و بازبین علمی:
دکتر حسین یوسففام، جراح کولورکتال
سرطان روده بزرگ و رکتوم (سرطان کولورکتال) ممکن است در مراحل اولیه هیچ علامت مشخصی ایجاد نکند. با پیشرفت بیماری، علائمی مانند تغییر پایدار در عادات دفع، وجود خون در مدفوع یا خونریزی از مقعد، درد یا ناراحتی شکمی، احساس تخلیه ناکامل روده، کمخونی، خستگی و کاهش وزن بدون علت مشخص ممکن است ظاهر شوند.
شناخت این علائم میتواند به تشخیص زودتر بیماری کمک کند؛ با این حال، وجود هر یک از این نشانهها بهتنهایی به معنی ابتلا به سرطان نیست و بسیاری از آنها در بیماریهای خوشخیم نیز دیده میشوند. بنابراین، در صورت وجود علائم پایدار یا هشداردهنده، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
علائم اولیه سرطان روده بزرگ چیست؟
یکی از نکات مهم درباره سرطان روده بزرگ این است که در مراحل اولیه ممکن است هیچ علامتی وجود نداشته باشد. به همین دلیل، غربالگری در افراد واجد شرایط اهمیت دارد و نباید منتظر بروز علامت ماند.
هنگامی که علائم ایجاد میشوند، شایعترین موارد عبارتاند از:
- تغییر جدید و پایدار در عادات دفع
- اسهال یا یبوست مداوم
- وجود خون در مدفوع یا خونریزی از مقعد
- احساس تخلیه ناکامل روده
- درد، گرفتگی یا ناراحتی شکمی
- نفخ و تغییرات مداوم گوارشی
- کمخونی فقر آهن بدون علت مشخص
- خستگی و ضعف
- کاهش وزن بدون تلاش و علت مشخص
- کاهش اشتها
این علائم میتوانند در سرطان کولون یا رکتوم دیده شوند و بسته به محل تومور و مرحله بیماری، الگوی علائم متفاوت است.
طبق گزارش
انجمن سرطان آمریکا (American Cancer Society)
بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال در مراحل اولیه ممکن است بدون علامت باشند.
مهمترین علائم سرطان روده بزرگ
تغییر در عادات دفع
تغییر جدید و مداوم در الگوی اجابت مزاج، مانند ایجاد یبوست یا اسهال جدید، افزایش دفعات دفع یا تغییر واضح در الگوی معمول دفع، میتواند یکی از علائم هشداردهنده باشد.
مهمتر از یک تغییر کوتاهمدت، جدید بودن و تداوم این تغییرات است.
خون در مدفوع یا خونریزی از مقعد
وجود خون در مدفوع یا خونریزی از مقعد یکی از علائمی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
خون ممکن است به صورت خون قرمز روشن، خون مخلوط با مدفوع یا گاهی مدفوع بسیار تیره دیده شود.
البته خونریزی از مقعد الزاماً به معنی سرطان نیست و بیماریهایی مانند هموروئید و شقاق نیز میتوانند باعث خونریزی شوند. به همین دلیل، نباید خونریزی مکرر یا جدید را صرفاً به هموروئید نسبت داد و بدون بررسی پزشکی از کنار آن گذشت.
احساس تخلیه ناکامل روده
برخی بیماران احساس میکنند پس از اجابت مزاج، روده به طور کامل تخلیه نشده است.
این علامت بهخصوص در ضایعات رکتوم میتواند اهمیت داشته باشد و گاهی با احساس دفع فوری یا مکرر همراه است.
درد و ناراحتی شکمی
درد، گرفتگی یا ناراحتی مداوم شکم ممکن است در برخی بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال ایجاد شود.
گاهی این علائم همراه با نفخ یا تغییر در عادات دفع هستند.
البته درد شکم علامت اختصاصی سرطان نیست و علل بسیار متنوعی دارد؛ اهمیت آن بیشتر زمانی است که جدید، مداوم یا همراه با سایر علائم هشداردهنده باشد.
کمخونی فقر آهن و خستگی
سرطان کولورکتال میتواند باعث خونریزی مزمن و گاهی غیرقابل مشاهده در دستگاه گوارش شود. این خونریزی در طول زمان میتواند به کمخونی فقر آهن منجر شود.
کمخونی ممکن است با علائمی مانند موارد زیر همراه باشد:
- خستگی
- ضعف
- کاهش توانایی فعالیت
- رنگپریدگی
- در موارد شدیدتر تنگی نفس
کمخونی فقر آهن بدون علت مشخص، بهویژه در بزرگسالان، باید مورد بررسی قرار گیرد.
کاهش وزن بدون علت مشخص
کاهش وزن بدون اینکه فرد عمداً رژیم غذایی یا فعالیت بدنی خود را تغییر داده باشد، میتواند در سرطانهای مختلف از جمله سرطان کولورکتال دیده شود.
البته کاهش وزن بهتنهایی به معنی سرطان نیست و علل بسیار دیگری نیز دارد؛ اما اگر همراه با تغییر اجابت مزاج، خونریزی، درد شکم یا سایر علائم هشداردهنده باشد، باید جدیتر بررسی شود.
علائم سرطان رکتوم
علائم سرطان رکتوم ممکن است با علائم سرطان کولون تفاوتهایی داشته باشد.
از جمله علائم مهمتر میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- خونریزی از مقعد یا وجود خون در مدفوع
- تغییر جدید در عادات دفع
- احساس دفع فوری یا مکرر
- احساس تخلیه ناکامل روده
- تغییر در شکل یا قوام مدفوع
- درد یا فشار لگنی در برخی بیماران
در سرطان رکتوم، تنسموس یا احساس مداوم نیاز به دفع با وجود تخلیه ناکامل میتواند از علائم مهم باشد.
آیا باریک شدن مدفوع نشانه سرطان روده بزرگ است؟
تغییر در شکل مدفوع ممکن است در برخی بیماران مبتلا به بیماریهای کولورکتال دیده شود، اما باریک شدن مدفوع بهتنهایی علامت اختصاصی سرطان نیست.
بنابراین بهتر است این موضوع در کنار سایر علائم و با تأکید بر تداوم تغییرات دفع مطرح شود.
آیا سرطان روده بزرگ میتواند بدون علامت باشد؟
بله.
سرطان کولورکتال، بهخصوص در مراحل اولیه، ممکن است هیچ علامت مشخصی ایجاد نکند. به همین دلیل، نبود علائم به معنی نبود سرطان نیست.
این موضوع یکی از دلایل مهم انجام غربالگری در افراد واجد شرایط است.
بنابراین نباید منتظر بروز خونریزی، درد یا کاهش وزن ماند تا بررسی سرطان کولورکتال انجام شود.
آیا علائم سرطان روده بزرگ همیشه به معنی سرطان است؟
خیر.
بسیاری از علائمی که در این مقاله مطرح شد میتوانند در بیماریهای دیگری مانند هموروئید، شقاق مقعد، پولیپهای روده، بیماریهای التهابی روده، عفونتهای گوارشی، سندرم روده تحریکپذیر و سایر بیماریهای گوارشی نیز دیده شوند.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC)
نیز تأکید میکند که این علائم لزوماً به معنی سرطان نیستند و در صورت وجود علائم باید ارزیابی پزشکی انجام شود.
چه زمانی برای علائم سرطان روده بزرگ باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر یکی از علائم زیر جدید، مداوم یا بدون علت مشخص باشد، بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود:
- خون در مدفوع یا خونریزی از مقعد
- تغییر مداوم در عادات دفع
- احساس تخلیه ناکامل مداوم
- کمخونی فقر آهن بدون علت مشخص
- کاهش وزن ناخواسته
- درد یا ناراحتی مداوم شکم
- ترکیبی از چند علامت گوارشی جدید
شدت علائم همیشه نشاندهنده شدت بیماری نیست؛ بنابراین در صورت وجود علائم پایدار، بررسی پزشکی اهمیت دارد.
اگر میخواهید بدانید در صورت وجود این علائم، چه بررسیهایی ممکن است برای تشخیص سرطان کولون و رکتوم لازم باشد، مقاله
راههای تشخیص سرطان کولون و رکتوم
را نیز مطالعه کنید.
آیا میتوان از سرطان روده بزرگ پیشگیری کرد؟
همه موارد سرطان کولورکتال قابل پیشگیری نیستند، اما غربالگری و شناسایی و برداشتن پولیپهای پیشسرطانی میتواند از ایجاد برخی سرطانهای کولورکتال جلوگیری کند.
غربالگری همچنین میتواند به تشخیص سرطان در مراحل اولیه کمک کند؛ زمانی که درمان آن معمولاً موفقیتآمیزتر است.
انجمن سرطان آمریکا
توصیه میکند افراد با خطر متوسط غربالگری منظم سرطان کولورکتال را از سن ۴۵ سالگی شروع کنند.
برای آشنایی بیشتر:
غربالگری سرطان روده بزرگ: راهنمای جامع
اگر علائم سرطان روده بزرگ را داریم، قدم بعدی چیست؟
وجود علائم هشداردهنده به معنی تشخیص قطعی سرطان نیست؛ اما نباید آنها را نیز نادیده گرفت.
پزشک بر اساس سن، علائم، مدت زمان آنها، سابقه خانوادگی و سایر عوامل خطر تصمیم میگیرد که چه بررسیهایی لازم است. در برخی افراد ممکن است کولونوسکوپی و در صورت مشاهده ضایعه مشکوک، نمونهبرداری انجام شود.
برای آشنایی کاملتر با فرآیند تشخیص، میتوانید مقاله
تشخیص سرطان روده بزرگ و رکتوم چگونه است؟
را مطالعه کنید.
پرسشهای متداول درباره علائم سرطان روده بزرگ
اولین علامت سرطان روده بزرگ چیست؟
یک علامت مشخص را نمیتوان به عنوان اولین علامت در همه بیماران معرفی کرد. سرطان کولورکتال ممکن است در مراحل اولیه بدون علامت باشد. در صورت ایجاد علائم، تغییر پایدار در عادات دفع، خون در مدفوع، خونریزی از مقعد، کمخونی فقر آهن، درد شکم و کاهش وزن بدون علت از علائم مهم هستند.
آیا خون روشن در مدفوع از نشانه های سرطان روده است؟
خون روشن میتواند در بیماریهایی مانند هموروئید و شقاق نیز دیده شود و بهتنهایی به معنی سرطان نیست. با این حال، خونریزی جدید یا مکرر باید علت مشخصی داشته باشد و در صورت وجود عوامل خطر یا علائم همراه، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
آیا سرطان روده بزرگ بدون درد هم ممکن است وجود داشته باشد؟
بله. سرطان کولورکتال ممکن است بدون درد ایجاد شود و حتی در مراحل اولیه هیچ علامت مشخصی نداشته باشد. به همین دلیل، نبود درد به معنی نبود بیماری نیست.
آیا تغییر شکل مدفوع به معنی سرطان روده است؟
خیر. باریک شدن یا تغییر شکل مدفوع بهتنهایی علامت اختصاصی سرطان نیست و میتواند علل مختلفی داشته باشد. اگر تغییر جدید و پایدار باشد یا همراه با خونریزی، کاهش وزن یا سایر علائم هشداردهنده باشد، باید بررسی شود.
آیا یبوست میتواند نشانه سرطان روده باشد؟
یبوست علتهای بسیار متنوعی دارد و در بیشتر افراد به معنی سرطان نیست. با این حال، ایجاد یبوست جدید و پایدار، بهخصوص اگر با خون در مدفوع، کاهش وزن، کمخونی یا تغییرات دیگر همراه باشد، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
آیا سرطان روده بزرگ در افراد جوان هم دیده میشود؟
بله. اگرچه خطر سرطان کولورکتال با افزایش سن بیشتر میشود، افراد جوان نیز ممکن است به این بیماری مبتلا شوند. بنابراین وجود علائم هشداردهنده در افراد جوان نیز نباید بدون بررسی نادیده گرفته شود.
آیا کمخونی میتواند علامت سرطان روده باشد؟
کمخونی علتهای مختلفی دارد، اما کمخونی فقر آهن بدون علت مشخص، بهخصوص در بزرگسالان، میتواند ناشی از خونریزی مزمن دستگاه گوارش باشد و نیاز به بررسی علت دارد.
آیا اگر هیچ علامتی نداشته باشیم، باز هم به غربالگری نیاز داریم؟
بله، در افراد واجد شرایط. یکی از اهداف غربالگری پیدا کردن سرطان یا پولیپهای پیشسرطانی در افرادی است که هنوز علامتی ندارند.
مقالات مرتبط
سرطان روده بزرگ: راهنمای جامع علائم، تشخیص، درمان و پیشگیری
تشخیص سرطان روده بزرگ و رکتوم چگونه است؟
غربالگری سرطان روده بزرگ: راهنمای جامع
پولیپ روده چیست؟
مشاوره و نوبتدهی
اگر خونریزی از مقعد، تغییر پایدار در عادات دفع، کمخونی بدون علت مشخص، کاهش وزن ناخواسته یا سایر علائم هشداردهنده دارید، بهتر است علت علائم را جدی بگیرید و برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
برای دریافت مشاوره و بررسی شرایط خود میتوانید از طریق صفحه مشاوره سایت اقدام کنید.
منابع علمی
